De Belofte van Pisa maakt identiteitsstruggles bespreekbaar

In De Belofte van Pisa struggelt Samir (Shahine El-Hamus) met zijn identiteit. Samir groeit op in een traditioneel Marokkaans en islamitisch gezin in Amsterdam-Noord. Hoewel Mo (Mahfoud Mokaddem), Samirs broer, in de criminaliteit zit, probeert hij zijn broertje er buiten te houden, zodat hij voor het goede pad kiest. Op een gegeven moment vraagt hij zijn broertje wie hij nou eigenlijk is.

Shahine en Sona

Het is een vraag waar ik vaak over heb nagedacht. De struggle van het moeten kiezen tussen twee culturen, die ontzettend ver van elkaar liggen, maar ergens ook op elkaar lijken zorgt voor jongeren met een migratieachtergrond vaak voor een identiteitscrisis. Bij mensen met een migratieachtergrond voelde ik me altijd net te Nederlands, terwijl ik me bij Nederlanders weer ‘de allochtoon’ voelde. Meerdere keren is me gevraagd wat ik me meer voel, maar een antwoord heb ik daar nooit op kunnen geven. Ik heb me vooral afgevraagd of ik wel moest kiezen. Of ik niet gewoon een beetje van beiden kon zijn.

Eenentwintig jaar geleden vluchtte ik met mijn familie vanuit Irak naar Nederland. Na een aantal vluchtelingenkampen en asielzoekerscentra kwamen we in een wit Limburgs dorpje terecht. Op een paar blikken en opmerkingen na werden we niet ‘anders’ behandeld. Toch voelde het voor mij vaak alsof ik anders was dan de rest.

Mijn Nederlandse vriendinnen gingen uit, dronken, rookten, hadden relaties en nooit een avondklok. Ik probeerde mijn vriendinnen altijd ‘voor te bereiden’ voordat ze naar mijn huis kwamen en ze uit te leggen dat het niet oké was om in het bijzijn van mijn ouders over bepaalde onderwerpen, zoals jongens, te praten. Veel vriendinnen reageerden begripvol, maar er waren ook een hoop mensen die me aankeken alsof ik iets geks zei. Misschien was het ook zo, misschien deed ik onbewust te veel mijn best om die twee werelden te combineren. Of juist om ze gescheiden van elkaar te houden, omdat het samenbrengen een te ingewikkelde klus leek. In De Belofte van Pisa is dat ook waar de hoofdrolspeler moeilijk een balans vindt: zodra hij zich ergens beter op z’n plek lijkt te voelen, heeft dit elders negatieve gevolgen.

In de film krijgt Samir het advies: “Doe, kleed en gedraag je zoals zij, maar vergeet nooit waar je vandaan komt.” Hoe makkelijk het ook klinkt, het is en blijft moeilijk, maar het is wel wat ik ook heb geprobeerd. De vraag is vooral: hoe vind je een balans tussen twee totaal verschillende werelden, zonder jezelf te verliezen? Gedurende de film worstelt Samir met dit identiteitsconflict, wat hopelijk de ogen van de kijkers opent om dit ‘probleem’ te leren begrijpen.

Tijdens het kijken van de film herkende ik veel aspecten uit m’n eigen leven. Een klein, maar voor mij opmerkelijk detail is het vertalen van je ouders hun post, wat voor veel mensen herkenbaar zal zijn. Ook voelde ik de druk die Samirs familie op hem legt op het gebied van school. In het begin van de film belooft hij zijn broer om als eerste van de familie een diploma te halen. De belofte die hij doet noemt Mo ‘De belofte van Pisa’, omdat ze op dat moment bij ijssalon Pisa zijn.

Hoewel ik zelf niet de eerste of enige in mijn familie ben, hebben mijn ouders ook altijd benadrukt hoe belangrijk het is om mijn studie te halen. Zo begon ik op het vmbo, maar stroomde ik na vier jaar door naar de havo. Om eerlijk te zijn deed ik het in het begin alleen voor mijn ouders; omdat mijn ouders hun vertrouwde leven in Irak achterlieten voor mijn toekomst, wilde ik iets terug doen. In mijn ogen was dat vooral carrière maken en succesvol worden. Op die manier kon ik ze laten zien dat het niet voor niets was geweest.

Sona

Samirs toekomst lijkt in het begin uitzichtloos, totdat hij op een elitair muzikaal lyceum terechtkomt. Hij belandt in een totaal nieuwe wereld, en wordt omringd door feestjes, vrouwen en andere sociale klassen. In een korte tijd verandert Samir van een jongen van de buurt in een nette jongeman. Ondertussen is zijn broer opgepakt voor een gewelddadige overval, en moet Samir zijn nieuwe leven én de belofte van Pisa zien te combineren met zijn vertrouwde omgeving.

Op school is Samir de enige met Marokkaanse roots, wat meteen opvalt wanneer hij de school binnenloopt. Ik herinnerde me meteen mijn eigen intakegesprek op de Hogeschool voor Journalistiek. “Je moet er echt iets mee doen. Je kennis van de Arabische taal en cultuur,” zei een van de docenten. Naast hem zat een ouderejaarsstudent. Ze zouden me die dag studieadvies geven. Ik weet nog dat ik dacht dat mijn achtergrond me altijd in het nadeel zou werken, want de media schreef vaak toch alleen maar negatief over ‘de allochtoon’. Ik was verbaasd, en er viel een korte stilte. “Je achtergrond. Je hebt een extra kracht, iets dat niet iedereen heeft. Weet je dat?” In De belofte krijgt Samir dit ook van zijn docent te horen.

Sinds mijn intakegesprek ben ik heel anders naar mezelf en mijn achtergrond gaan kijken. Op het moment dat ik het schoolgebouw uitliep wist ik één ding zeker: dit wordt mijn kracht, ikzelf ben mijn kracht. Op dat moment begon mijn waardering voor mijn Arabische achtergrond in een westerse wereld, en realiseerde ik me dat die combinatie prima samen kan. Ik zal dan ook nooit willen kiezen waar ik me meer thuis voel.

De Belofte van Pisa is een inspirerende film waarin ik me, ondanks dat ik uit een heel ander gezin en heel andere omgeving kom, vaak kan identificeren met de hoofdpersonen. De obstakels waarmee we struggelen worden eindelijk bespreekbaar. De problemen zijn universele problemen, de gebeurtenissen zijn dingen die we in het dagelijks leven kunnen meemaken.

De verfilming van de literaire bestseller van Mano Bouzamour is nu in de bioscoop te zien.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *